Naar een Nederland zonder seksueel geweld: reactie op Nationaal Coördinator Geweld tegen Vrouwen en Huiselijk Geweld

Er zijn de afgelopen jaren belangrijke stappen gezet met het Nationaal Actieprogramma Aanpak seksueel grensoverschrijdend gedrag en seksueel geweld. Het is belangrijk dat seksueel geweld, binnen de nieuwe focus van de nationaal coördinator op geweld tegen vrouwen, niet van de radar verdwijnt. Seksueel geweld blijft een groot en aanwezig probleem, de cultuur die eraan ten grondslag ligt verandert niet in een paar jaar tijd, of op basis van incidentele maatregelen. Het werk van de nieuwe Nationaal Coördinator moet nadrukkelijk ook de aanpak van seksueel geweld behelzen.

Geweld tegen vrouwen is een groot probleem dat aangepakt moet worden. Tegelijkertijd zorgt die focus op vrouwen er ook voor dat we andere slachtoffers in beleid dreigen te vergeten. Zoals jongens en mannen, die ook slachtoffer worden van seksueel grensoverschrijdend gedrag en er nog minder voor uit durven te komen dan meiden en vrouwen. Ook lhbtiq+ personen lopen een groot risico op het meemaken van intimidatie en seksueel geweld, bijvoorbeeld omdat seksuele voorlichting vaak niet aansluit bij hun ontwikkeling en vanwege de specifieke stress waar de lhbtiq+ gemeenschap mee te maken krijgt (bijv. omdat je niet geaccepteerd wordt vanwege je geaardheid), wat hen kwetsbaar maakt voor het meemaken van seksueel grensoverschrijdend gedrag. 

Het Nationaal Actieprogramma en de regeringscommissaris hebben de afgelopen jaren, samen met veldpartijen, aantoonbaar veel in gang gezet. Er is een netwerk opgebouwd, en kennis en expertise in het veld en bij de overheid zijn vergroot. De resultaten van dit werk zijn nog niet vanzelfsprekend verankerd en er is nóg meer nodig. Een blijvende verandering vraagt om continuïteit in beleid en financiering en bestuurlijke betrokkenheid op lange termijn. Het is van groot belang dat die verankering in het werk van de Nationaal Coördinator doorgang kan vinden.

Zonder een preventieve aanpak blijft het dweilen met de kraan open. Veranker preventie in beleid zodat we er structureel aan kunnen werken, ook als de maatschappelijke aandacht verschuift. Seksueel grensoverschrijdend gedrag en geweld, partnergeweld en als uiterste dieptepunt femicide zijn grote, structurele, diepgewortelde problemen. Aan al deze vormen van gendergerelateerd geweld liggen dezelfde schadelijke en stereotiepe onderliggende normen ten grondslag. Ze moeten in samenhang aangepakt worden, door te werken aan een cultuur waarin niet langer genormaliseerd wordt wat niet normaal is. En hier moet blijvende aandacht voor zijn. Een cultuurverandering kost tijd.

Geweld tegen vrouwen en seksueel grensoverschrijdend gedrag wordt verreweg het meest door mannen gepleegd. Tegenwoordig zien we bovendien een toenemend aantal jongens dat vatbaar is voor de schadelijke uitingen in de manosphere. Het is van het grootste belang om ervoor te zorgen dat de ontvankelijkheid van jongens en mannen voor ongelijkwaardige opvattingen wordt aangepakt. Tegelijkertijd moeten we oog hebben voor het welzijn van jongens, ook zij hebben te lijden onder rigide normen. We moeten jongens die worstelen met hun identiteit en hun plek in de wereld een positief alternatief bieden. 

De ambities op het gebied van preventie moeten in verhouding zijn met het budget dat beschikbaar wordt gesteld, én met wat gendergerelateerd geweld de Nederlandse samenleving jaarlijks kost (14 miljard). Om de gestelde ambities te kunnen realiseren, moet het beschikbare budget omhoog en structureel beschikbaar worden gemaakt. Niet incidenteel, maar structureel.