Kennisdossier Abortus

Op deze pagina lees je meer over abortuszorg. Dit kennisdossier benoemt enkele belangrijke feiten uit het bijbehorende achtergronddossier, beschrijft de huidige wet- en regelgeving en geeft een inkijkje in wat er volgens Rutgers nog zou moeten gebeuren. Daarnaast vind je hier de meest gestelde vragen en nieuwsitems over abortus. Dit kennisdossier wordt aangevuld wanneer er nieuwe ontwikkelingen zijn.

Feiten uit het achtergronddossier

• De Inspectie Jeugd en Gezondheid (IGJ) houdt de Nederlandse abortuscijfers bij. Sinds 2010 schommelde het aantal zwangerschapsafbrekingen in Nederland rond de 31.000 per jaar. In 2022 en 2023 steeg het aantal abortussen naar respectievelijk 35.606 en 39.332. In 2024 bleef dit aantal nagenoeg gelijk met een totaal van 39.438.
• Steeds meer zwangerschapsafbrekingen vinden plaats voor de eerste acht weken van de zwangerschap. In 2024 vond 79% van alle zwangerschapsafbrekingen plaats in de eerste zeven weken. 88% van alle zwangerschapsafbrekingen vinden plaats in de eerste twaalf weken van de zwangerschap.
• Het aandeel zwangerschapsafbrekingen is het hoogst onder de groep 30 tot 35- jarigen (23,4% van het totaal), gevolgd door de groep 25 tot 30-jarigen (23,3% van het totaal). In de groep onder de 15 jaar (0,2%) en boven de 45 jaar (0,7%) is het aandeel het kleinst.
• Bijna de helft van de vrouwen (48%) heeft één of meer kinderen als ze een zwangerschap laat afbreken. Eén op de drie vrouwen (33%) heeft eerder een zwangerschap laten afbreken.

Huidige wet- en regelgeving

In Nederland is abortus vastgelegd in de Wet afbreking zwangerschap (Wafz) en is de strafbaarstelling (artikel 296) opgenomen in het Wetboek van Strafrecht. Een abortus mag alleen uitgevoerd worden door een huisarts die abortuspillen kan verstrekken tot 9 weken of door een arts in een kliniek of ziekenhuis met een speciale vergunning. In de wet is vastgelegd dat abortus toelaatbaar is tot 24 weken van de zwangerschap, maar abortusartsen houden 22 weken aan. De meeste abortusklinieken voeren een abortus uit tot 13 weken. Maar er zijn ook klinieken en ziekenhuizen die tot 18 of 22 weken abortus uitvoeren.

Actuele ontwikkelingen

De Wafz is sinds de invoering in 1984 twee keer geëvalueerd, daarin werd de aanbeveling gedaan om de verplichte bedenktermijn van vijf dagen af te schaffen. Inmiddels is dit per 1 januari 2023 gehonoreerd en is de verplichte bedenktermijn afgeschaft met een grote Kamermeerderheid. Dat de abortuspil nu ook via de huisarts verstrekt kan worden is nieuw: hier was in 2022 een Kamermeerderheid voor en dit staat sinds 1 januari 2025 in de wet.

In 2023 was er een burgerinitiatief om abortus uit het Wetboek van Strafrecht te halen. Deze werd ondertekend door 94.000 mensen. De Vrije Keuze Coalitie (VKC) heeft hierbij een manifest aangeboden aan de Tweede Kamer. Groen Links-PvdA (nu: Progressief Nederland) heeft hierop volgend in november 2023 een initiatiefwetsvoorstel ingediend om abortus uit het Wetboek van Strafrecht te halen. In 2025 concludeerde de Kamer dat dit initiatiefvoorstel de huidige situatie zou verslechteren en dat voor een eventuele wijziging nog verder moet worden gedacht over de consequenties van zo’n wijziging.

Blik op de toekomst

De toegang tot abortuszorg in Nederland kan beter en cliëntvriendelijker. De eerste belangrijke stappen zijn gezet met afschaffing vijf dagen verplichte bedenktijd en abortuspil bij de huisarts. Vrouwen hebben recht op informatie over de behandelopties en de voor-en nadelen. Zodat ze zelf een geïnformeerde en weloverwogen keuze kunnen maken.

Rutgers pleit ervoor dat abortus uit het Wetboek van Strafrecht wordt gehaald. Abortuszorg is een vorm van medisch noodzakelijke zorg. Opname in het Wetboek van Strafrecht werkt onnodig criminaliserend naar artsen en problematiseert abortuszorg.

Het werk van Rutgers

Rutgers zet zich in voor goede toegang tot abortuszorg, het tegengaan van taboe en stigma en het bieden van juiste en complete informatie. We doen onderzoek, informeren het brede publiek, ondersteunen professionals en delen feiten en cijfers over abortus.