Gerelateerd
Bekijk ook onze andere onderzoeken.
Online misinformatie over anticonceptie, onbedoelde zwangerschap en abortus komt in Nederland in uiteenlopende vormen voor en wordt verspreid door diverse partijen: van influencers tot actiegroepen. Om te impact van misinformatie te bestrijden is het noodzakelijk om verschillende strategieën en interventies in te zetten en zorgvuldig tegen elkaar af te wegen.
Soorten misinformatie
Online misinformatie over reproductieve gezondheid kent vele vormen. Berichten zijn niet altijd feitelijk onjuist, maar kunnen ook eenzijdig of sturend zijn en zo geïnformeerde keuzes beïnvloeden. Hormonale anticonceptie wordt vaak negatief geframed, terwijl cyclusapps positief worden neergezet. Ook bestaan misvattingen over onbedoelde zwangerschap en circuleren bij abortus onjuiste claims over medische risico’s en psychische gevolgen.
Impact
De impact van online misinformatie op reproductieve keuzes is lastig vast te stellen. Blootstelling leidt niet automatisch tot verkeerde overtuigingen, en reproductieve beslissingen worden beïnvloed door meerdere factoren. Daarnaast is misinformatie van invloed op maatschappelijke normen, op de politiek en institutioneel vertrouwen.
Misinformatiegevoeligheid
Uit de literatuur blijkt geen duidelijke risicogroep voor misinformatiegevoeligheid, al komen jongeren door hun sterke online aanwezigheid vaker in aanraking met misinformatie en zoeken mensen met een onbedoelde zwangerschap door schaamte en stigma vaker online informatie.
Verspreiders
Online misinformatie over reproductieve gezondheid wordt verspreid door uiteenlopende actoren. Bij anticonceptie spelen gaat het vaak om micro-influencers, pseudo-experts en commerciële partijen via sociale media, podcasts en fora. Bij onbedoelde zwangerschap en abortus spelen anti-abortusorganisaties, politieke partijen en media een rol. Algoritmes en generatieve AI versterken de verspreiding.
Strategieën en interventies
Een combinatie van strategieën en interventies is nodig om de impact van misinformatie over reproductieve gezondheid te verkleinen, waaronder: luisteren en samenwerken met doelgroepen; prebunken en zorgen voor toegang tot betrouwbare informatie; het debunken van mis- en desinformatie; effectieve communicatietactieken; samenwerking met andere partijen; en het monitoren van misinformatie en publieke opinie.
Publicatiedatum
Mei 2026 (publiekssamenvatting)
Auteurs
Harriët Meiborg en Marianne Cense (Rutgers)