Gerelateerd
Lees onze meest recente artikelen, onderzoeken en columns op het gebied van seksuele gezondheid en rechten.
In een wereld van sociale media en internet worden kinderen steeds jonger geconfronteerd met content over seksualiteit die niet past bij de leeftijd, naaktbeelden, groepsdruk en misinformatie – vaak zonder dat ouders dit doorhebben. Dit kan schadelijk zijn en kan een gezonde en veilige ontwikkeling in de weg staan. We willen kinderen beschermen. We willen dat ze zo lang mogelijk onbezorgd kunnen opgroeien en dat kinderen gewoon kinderen kunnen zijn. Het is begrijpelijk en belangrijk dat de Tweede Kamer en het kabinet actie willen ondernemen tegen de schadelijke gevolgen van sociale media, daar zijn wij een groot voorstander van. Kaders meegeven en mediawijsheid verbeteren is noodzakelijk, maar een verbod alleen is niet dé oplossing. Rutgers roept de politiek op door te pakken: pak als overheid ook de schadelijke werking van algoritmes aan en maak sociale mediaplatforms verantwoordelijk voor het veilig maken van de content.
Influencers en de manosphere
Voormalig staatssecretaris Jeugd, Preventie en Sport Karremans (VWS) kwam onlangs met een richtlijn voor ouders, waarin hun wordt geadviseerd om kinderen hun eerste smartphone te geven in groep 8 van de basisschool (leeftijd 11-12 jaar) en hen vanaf 15 jaar toegang te geven tot sociale media-apps. Tot die leeftijd wordt een verbod op sociale media geadviseerd.
Sociale media is een plek waar kinderen en jongeren ontdekken en zich uitten en contact maken met leeftijdsgenoten. Helaas is dit nu niet altijd een veilige plek voor kinderen en jongeren. De algoritmes zijn verslavend, bevatten schadelijke content, en sluiten vaak niet aan bij de leeftijd. Zo heeft twee derde van de kinderen tussen 9-12 wel eens online beelden gezien van bloot. Fabels en feiten lopen dwars door elkaar heen, wat kan zorgen voor misvattingen en een verminderd zelfbeeld. Denk aan influencers uit de manosphere die vrouwenhaat verkondigen, of aan mis- en desinformatie die wordt verspreid over anticonceptie of over hoe gezonde lichamen eruitzien. Ook worden kinderen blootgesteld aan gevaren van misbruik en seksueel grensoverschrijdend gedrag, bijvoorbeeld volwassenen die zich voordoen als leeftijdsgenoten die kinderen overhalen of onder druk zetten om naaktfoto’s te sturen.
Victim blaming
We onderschrijven hetzelfde doel als het kabinet, namelijk dat kinderen onbezorgd, veilig en gezond op kunnen groeien. We zijn dan ook blij dat er vanuit de overheid hierop een richtlijn is geformuleerd. Deze biedt ouders handvatten en geeft ze concrete tips om hun kinderen hierin te begeleiden, zoals “Bespreek online gedrag: wat we offline normaal vinden (vriendelijk zijn en elkaar respecteren) zou ook online vanzelfsprekend moeten zijn.” en “Geef ruimte: laat zien dat je vertrouwen hebt in hun keuzes, maar wees beschikbaar als steun.”. Kortom, goede en belangrijke tips voor ouders, die hun kinderen zo beter kunnen helpen om te navigeren in de online wereld. Daarmee biedt de richtlijn een belangrijke eerste stap.
Belangrijk is wel om te noemen dat een leeftijdsverbod op sociale media, zoals ouders wordt geadviseerd, niet zorgt voor een veiligere omgeving. Schadelijke content blijft rondgaan en kinderen bereiken. Ook werkt een verbod onbedoeld victim blaming in de hand. Kinderen en jongeren vinden namelijk toch wel een manier om online te zijn, maar uit angst om gestraft te worden, zullen zij minder makkelijk vertellen aan ouders of verzorgers wat ze online meemaken en zullen zij ook niet om hulp vragen als hen online iets vervelends overkomt. Terwijl juist het open gesprek met iemand die je vertrouwt cruciaal is voor een gezonde en veilige ontwikkeling en voor het bieden van hulp en ondersteuning wanneer dit nodig is.
Blijf investeren in mediawijsheid, betrouwbare informatie en goede voorlichting
Daarom zou de overheid wat Rutgers betreft ook werk moeten maken van de implementatie van Europese wetgeving, zoals de DSA (Digital Services Act). De DSA biedt een eerste, belangrijke stap om de online wereld veiliger te maken voor kinderen en jongeren. Terwijl aan deze implementatie gewerkt wordt, zou de overheid moeten blijven investeren in betrouwbare informatie en goede voorlichting, die aansluit bij de leefwereld van kinderen en jongeren. Onder andere op het gebied van mediawijsheid, online relaties, seksualiteit en weerbaarheid, thuis én op school. Rutgers ondersteunt ouders en docenten hierbij. Wij trekken hierin onder andere samen op met de Kindertelefoon, Hulplijn Offlimits, Soa Aids Nederland en Fonds Slachtofferhulp. De Nederlandse overheid heeft de kans een voorbeeld te zijn in het beschermen van kinderen en jongeren online. Zodat we samen ervoor kunnen zorgen dat zij veilig, gezond en gelukkig op kunnen groeien.
Ben je zelf ouder/verzorger en wil je weten hoe je het gesprek met je kind hierover kan voeren? Kijk dan op seksueleopvoeding.info.