Gerelateerd
Lees onze meest recente artikelen, onderzoeken en columns op het gebied van seksuele gezondheid en rechten.
Misinformatie is niet meer weg te denken uit onze tijdlijn, zeker als het gaat over anticonceptie en abortuszorg. Rutgers maakt zich zorgen over de invloed die misinformatie kan hebben op de mate waarin iemand goed geïnformeerd keuzes kan maken, bijvoorbeeld over anticonceptie, zwangerschap en kinderwens. De impact van misinformatie bereikt ook de spreekkamer. Daar zien zorgverleners dat mensen vragen, zorgen en overtuigingen meenemen die zij via (sociale) media, influencers, ai-chatbots en online platforms hebben opgedaan. Vandaag was Karin van der Velde, expert reproductieve gezondheid bij Rutgers, in de Tweede Kamer om hierover in gesprek te gaan.
Misinformatie over anticonceptie
Vrouwen vragen de laatste jaren vaker (online) aandacht voor bijwerkingen die zij ervaren van anticonceptie. Hun verhalen moeten serieus genomen en gehoord worden. Van de vrouwen die stopt of wisselt van anticonceptie, geeft 29% aan dit vanwege bijwerkingen te doen. Ook geeft 29% aan te stoppen of wisselen met anticonceptie omdat ze geen hormonen meer willen gebruiken, zo blijkt uit de Monitor Seksuele Gezondheid. Uit ander onderzoek bleek een aantal vrouwen zich niet vrij te voelen om met een zorgverlener in gesprek te gaan. Zij gingen vervolgens zelf online op zoek naar alternatieven voor (hormonale) anticonceptie. Helaas laat onderzoek zien dat informatie over anticonceptie op sociale media niet altijd volledig, evenwichtig of betrouwbaar is. Negatieve ervaringen op sociale media krijgen door de werking van algoritmes vaak meer zichtbaarheid en interactie.
Misinformatie over abortuszorg
Naast hormonale anticonceptie gaat ook over abortuszorg misinformatie en misleidende beeldvorming rond. Abortus wordt vaak neergezet als omstreden vraagstuk of als uitzonderlijke of moreel problematische keuze, terwijl 86% van de Nederlanders vrouwen steunt om zelf te beslissen over het al dan niet afbreken van een zwangerschap. Misleidende afbeeldingen en ‘poppetjes’ van embryo’s en foetussen die sterk zijn uitvergroot en niet overeenkomen met de daadwerkelijke grootte worden al jarenlang gebruikt in discussies over abortus. Misinformatie in relatie tot abortuszorg betreft vaak vermeende gevolgen. Zo wordt onjuist gesteld dat een abortus leidt tot psychische problemen of spijt, terwijl abortus het risico op psychische aandoeningen niet verhoogt en juist opluchting de meest voorkomende emotie is. Gevoelens van verdriet, rouw, pijn en schuld worden onterecht neergezet als spijt, terwijl dit fundamenteel anders is.
Wat kan de Tweede Kamer doen?
Misinformatie en misleidende informatie over reproductieve gezondheid dragen bij aan een vertekend beeld van risico’s, mogelijkheden en zorg, en daarmee aan stigma en taboe. Ook vertroebelen zij het onderscheid tussen feitelijke informatie en ongefundeerde of ideologisch gekleurde boodschappen. Daarmee belemmeren ze mensen in hun keuzevrijheid rondom kinderwens en anticonceptie. Daarom deed Karin van der Velde vandaag vier concrete aanbevelingen aan de Tweede Kamer:
- Blijf luisteren naar de onderliggende behoeften van mensen & betrek hen bij het maken van beleid.
- Investeer in betrouwbare informatie en werk samen met landelijke kennispartners in het tegengaan van de impact van misinformatie.
- Blijf investeren in structurele relationele en seksuele voorlichting en mediawijsheid in een doorlopende leerlijn zodat kinderen en jongeren betrouwbare van onbetrouwbare informatie leren onderscheiden.
- Investeer in de scholing van ouders, docenten en zorgprofessionals zodat ze jongeren en cliënten beter kunnen begeleiden bij vragen over online gezondheidsinformatie en AI.
Misinformatie gaat niet verdwijnen van sociale media. Onze oproep is dan vooral: laten we als experts, samen met de Tweede Kamer kijken hoe we de impact van deze misinformatie kunnen beperken.