Gerelateerd
Bekijk ook onze andere onderzoeken.
In de zomer van 2024 werd de nieuwe zedenwet aangenomen. Hierdoor is seksueel geweld niet langer gekoppeld aan dwang, maar aan de afwezigheid van consent. Daarmee is consent een nog belangrijker begrip in seksuele ontmoetingen geworden.
Hoe denken jongeren over consent? Hoe gaat communicatie over consent in de praktijk? En welke factoren spelen er mee in het kunnen en durven uiten en checken van consent? Met deze vragen deed Rutgers kwalitatief onderzoek onder 33 hetero- en queerjongeren tussen de 18 en 25 jaar.
Praten over consent moet je leren
In dit onderzoek wordt duidelijk dat praten over consent gemakkelijker wordt als je meer seksuele ervaring hebt. Dit hangt samen met de ontwikkeling van seksuele agency, oftewel: zelfbeschikking en zelfbewustzijn.
Deze ontwikkeling verloopt bij iedereen anders en wordt beïnvloed door de sociale normen in de omgeving waar iemand opgroeit, iemands gender en seksuele identiteit en de leerervaringen die iemand opdoet. Zowel negatieve als positieve seksuele ervaringen dragen eraan bij jezelf te kennen, de ander te kunnen inschatten en te durven communiceren over consent.
Praten over consent moeilijker door stereotiepen
Het maakt verschil of je met een losse scharrel bent of met een partner en hoe de machtsverhouding tussen twee mensen is. Ook genderongelijkheid en gendernormen werken door in de slaapkamer: op de ruimte die met name vrouwen ervaren om hun wensen en grenzen kenbaar te maken.
Seksuele scripts (de dominante verhalen over hoe het hoort te gaan) zijn direct gelinkt aan gendernormen en genderrollen. Stereotiepe seksuele scripts maken dat communiceren over consent vaak misgaat, bijvoorbeeld doordat de een (vaak een man) denkt dat de ander uit zichzelf wel een grens zal aangeven, terwijl de ander (vaak een vrouw) het vanuit datzelfde script juist moeilijk vindt om iemand teleur te stellen en zich assertief op te stellen.
Seksuele identiteit maakt verschil
Voor heteroseksuele jongeren geldt dat de seksuele scripts in het begin van hun seksuele ‘loopbaan’ heel dwingend kunnen zijn. De normen over hoe het moet, wat je leuk moet vinden en hoe je je moet gedragen worden aan alle kanten bevestigd. Dit maakt het moeilijker om je eigen kompas te ontwikkelen en te durven uiten als je iets anders wilt.
Voor queerjongeren geldt dat ze meer ruimte ervaren om hun eigen pad te volgen, omdat de subcultuur onder queerjongeren dit bevordert. Jezelf zijn en uitkomen voor wie je bent staat centraal en praten over seksualiteit is minder taboe. Queerjongeren hebben echter door de cisheteronormatieve samenleving meer moeite om zichzelf te accepteren. En dit gebrek aan zelfvertrouwen kan communicatie over consent belemmeren.
Mannen die seks hebben met mannen kunnen in hun eerste stappen op seksueel vlak te maken krijgen met een cultuur van seksuele vrijheid, die het ook lastig kan maken om grenzen aan te geven.
Actief in gesprek gaan
Dit onderzoek maakt duidelijk hoe belangrijk het is dat jongeren actief in gesprek gaan over elkaars wensen en grenzen en niet zomaar aannames doen over hoe het ‘zou moeten’ verlopen.
Publicatiedatum
Mei 2025
Auteurs
Marianne Cense, Ambra Miagostovich, Chris Kartopawiro en Javier Koole.
Vragen over dit onderzoek?
Neem contact op met onze onderzoekers: