Gerelateerd
Lees onze meest recente artikelen, onderzoeken en columns op het gebied van seksuele gezondheid en rechten.
De #MeToo discussie ontbrandde in Nederland volop na een onthullende aflevering van Tim Hofmans BOOS in 2022. Deze aflevering bracht misstanden aan het licht bij het televisieprogramma The Voice of Holland, die grote maatschappelijke en politieke verontwaardiging veroorzaakten. Het gevolg was dat het Nationaal Actieprogramma Aanpak seksueel grensoverschrijdend gedrag en seksueel geweld werd opgericht en Regeringscommissaris Mariëtte Hamer werd aangesteld. Deze week is het vier jaar geleden dat de aflevering werd uitgezonden. Daarom blikken we terug op wat er sindsdien in gang is gezet én kijken we vooruit naar welke stappen we nu moeten nemen.
Nationaal Actieprogramma en Regeringscommissaris
Bij Rutgers onderschreven we het belang van het Nationaal Actieprogramma en de benoeming van Regeringscommissaris Hamer. Samen met diverse andere organisaties pleitten we al langer voor een structurele en integrale aanpak van seksueel grensoverschrijdend gedrag, waarin ook aandacht zou moeten zijn voor preventie. Er is goed geluisterd naar dat pleidooi. De overheid heeft, naast zorg en beleid, ingezet op cultuur- en normverandering, om zo seksueel geweld – en in brede zin gendergerelateerd geweld – tegen te gaan. Er is hard gewerkt aan onder andere veranderingen op de werkvloer, in het onderwijs, online, achter de voordeur, in de horeca en de publieke ruimte. In verschillende organisaties en allianties werd en wordt gewerkt aan preventie in meerjarige programma’s. Een voorbeeld daarvan is Act4Respect, waarin Atria, COC en Rutgers zich inzetten voor de preventie van offline en online seksueel grensoverschrijdend gedrag jegens meiden, vrouwen en lhbtiq+ personen.
Hoe nu verder?
Structurele cultuurverandering kost tijd, zeker in een tijd waarin er een maatschappelijke wind waait die minder ruimte laat voor gendergelijkheid. Het Nationaal Actieprogramma loopt vooralsnog eind van dit jaar af, en een aantal programma’s eind 2027. Dit brengt een risico met zich mee: zodra de urgentie van de maatschappelijke en politieke agenda verdwijnt, ebt ook de aandacht voor het vormen van beleid weg. Om dit te voorkomen is een blijvende structurele, gecoördineerde aanpak nodig, met voldoende middelen. Als dit niet gebeurt, kan wat de afgelopen jaren met zorg is opgebouwd niet voortgezet worden.
Het kabinet heeft in december aangekondigd een Nationaal Coördinator Geweld tegen Vrouwen en Huiselijk Geweld in te stellen. Dat is op zich goed nieuws, omdat daarmee de aanpak van geweld tegen vrouwen, waar seksueel geweld een groot onderdeel van is, wordt voortgezet. Deze insteek roept wel een aantal zorgpunten op. Het eerste is dat de portefeuille zo breed wordt dat bepaalde facetten van geweld tegen vrouwen niet de aandacht krijgen die ze verdienen. Het is belangrijk dat de Nationaal Coördinator voldoende oog blijft hebben voor álle facetten van geweld tegen vrouwen, waaronder seksueel geweld, omdat alle deze vormen voortkomen uit uit dezelfde onderliggende patronen. Het tweede punt van zorg is dat jongens en mannen buiten de boot dreigen te vallen. Seksueel geweld treft niet alleen vrouwen. Volgens de laatste cijfers heeft 54% van de vrouwen en 19% van de jongens ooit een vorm van fysieke seksuele grensoverschrijding meegemaakt. Homoseksuele mannen vormen daarbinnen een extra grote risicogroep. Mannelijke slachtoffers worden al te vaak over het hoofd gezien, met grote negatieve gevolgen. Een aanpak die zich alleen richt op vrouwen is een gemiste kans. Wat ons betreft richt de Nationaal Coördinator zich op Huiselijk en Seksueel Geweld in brede zin.
Het is essentieel dat opgedane kennis en kunde niet verloren gaat. Het Nationaal Actieprogramma en de regeringscommissaris hebben daar de afgelopen vier jaar een belangrijke bijdrage aan geleverd. Die kennis houdt ook in dat het inzetten op preventie cruciaal is. Zonder structurele maatregelen ten behoeve van preventie is het dweilen met de kraan open. Het wiel hoeft niet opnieuw uitgevonden te worden. Onze oproep aan de nieuwe coalitie is dan ook helder: bouw wat er al is verder uit en zet expertise vanuit het veld centraal. Zo werken we samen aan een veiliger Nederland waarin seksueel- en gendergerelateerd geweld geen plaats heeft.
Meer weten?
Willy van Berlo heeft ook bijgedragen aan de podcastreeks van Boos, waarin met verschillende experts wordt teruggeblikt op wat er sinds de uitzending is veranderd. De eerste van vier afleveringen verschijnt deze week en is te beluisteren in je favoriete podcast app.